Verdenska bitka


Verdenska bitka je trajala 10 meseci, od 21. februara do 18. decembra 1916. godine. Nemci koji su u toku 1915. godine više puta pokušali da prodru u Francusku nisu u tome uspeli, iz tog razloga nemački komandant vrhovnog štaba Erih fon Falkenhajn je verovao da se Francuzi mogu pobediti ako im se nanesu strašno veliki gubici, iako nije verovao da je prodor moguć. Planirao je napad na položaje s kojih se Francuzi nisu mogli povući i zbog strateških razloga, ali i zbog nacionalnog ponosa. Na taj način je nameravao da nametne iscrpljujuću bitku, bitku do uništenja. Za tu svrhu je odabran Verden, grad heroj u Francusko-pruski rat, koji je bio strateški veoma važno mesto, jer je čuvao prolaz prema Parizu. U odabiru mesta napada Falkenhajn je tražio mesto koje je bilo povoljno za Nemce. Verden je bio izolovan sa tri strane. Veze Verdena sa osatkom Francuske su bile dosta loše. Nemačka železnica je bila udaljena samo 20 kilometara, dok su Francuzi morali dopremati pojačanje jednim putem. Falkehajnn je očekivao da će Francuzi fanatično ulaziti u smrtnu zamku.

Bitka je počela 21. februara 1916. bombardovanjem koje je trajalo 9 sati. Ispaljeno je milion granata iz 1.200 topova na 40 kilometara dugom frontu. Ovakvim tempom, povremeno sa smanjenim intezitetom, bitka se nastavlja sledećih 10 meseci. Taktika iscrpljivanja koju je planirala nemačka Vrhovna komanda, sa nadmoćnijom i brojnijom armijom u odnosu na francusku armiju u prvom momentu je imala efekta, da bi već od septembra 1916. godine došlo do preokreta, posle bitke na Somi, kada dolazi i do slabljenja Nemačke nadmoći. 21. Oktobra dolazi do protivnapada Francuske armije i osvajanja strateške tvrđave Dumon, posle Dumona, Francuzi osvajaju i tvrđavu Voks, 2. novembra. Konačna ofanziva Francuza počinje 11. decembra i završava se 18. decembra velikom pobedom. Francuski maršal Filip Peten je insistirao na rotaciji vojske, koja se borila kod Verdena. Takvom rotacijom 70% francuske vojske je učestvovalo u Verdenskoj bici.

-Front bitke bio je dugačak 40 km

-U Verdenskoj bici učestvovalo je blizu 900.000. vojnika, Francuske i Nemačke armije

-Poginulo je 300.000 vojnika

-Bitka je trajala 300 dana

-Ispaljeno je 40.000.000 granata

-U toku bitke Nemci su upotrebljavali bojne otrove.

-Prvi put su koncentrisane jače vazduhoplovne snage na težištu borbe na zemlji, a prevlast u  vazduhu dobila je veliki značaj za borbena dejstva vojnih snaga na zemlji.

-Verdenska bitka bila je najduža i najkrvavija bitka u toku Prvog svetskog rata

Bitka je predstavljala simbol francuske odlučnosti. Postoji i jedna zanimljiva priča koja kaže, da se mač koji drži Republika na skulpturi Marseljeza, na centralnom frizu Trijumfalne kapije u Parizu, prelomio na dan kada je počela Bitka kod Verdena 1916. Sama bitka kod Verdena predstavlja simbol stradanja i herojske borbe Francuske u Prvom svetskom ratu.

Zajednički Memorijalni centar Verden podignut je 1967. godine, na dva odvojena groblja, francuskih i nemačkih vojnika, počiva 130.000 vojnika. Pred središtem kompleksa - Verdenskim memorijalnim centrom vijore se zastave nekadašnjih neprijatelja. U muzejskoj postavci su fotografije i dokumenti koji svedoče o viđenju rata obadve strane. Čitav pejzaž nekadašnjeg poprišta ispresecan je i dan danas rovovima, pun je kratera od granata sada obraslih travom i žbunjem i bunkera na kojima se odavno nahvatala mahovina. Kažu da je od silnih bojnih otrova koji su upotrebljavani 1916. i 1917. izbijao iz tla hlor posle svake kiše čak do šezdesetih godina XX veka.

Autor fotografije: Wolfgang Staudt

Dodatne informacije