Riznica prošlosti

ARHEOLOŠKA NALAZIŠTA

 

Arheološki lokalitet Trojanov grad

Foto: Ana Pavlović

 Srebrne rupe u Tekerišu su ostaci rudnika gde se eksploatisala ruda još u doba Rimljana. Ovde se u srednjem veku  eksploatisalo olovo, cink, srebro i zlato.

Ispod Trojanovog grada nalaze se ostaci iz perioda praistorije,  prelaznog perioda iz bronzanog u gvozdeno doba.

U toku arheoloških istraživanja utvrđeno je da se na Ceru nalazilo najveće nalazište kalaja u vreme praistorije. To je bio jako redak metal, ređi od zlata, srebra, bakra,  Bukulja i Cer su bila najveća nalazišta kalaja u ovom delu Evrope.

Izvor: Arheološki institut Beograd

 

ŠANČINE - SRPSKI STOUNHENDŽ U SELU DESIĆ

Foto: Momir Cerović

Posetom selu Desić i arheološkom lokalitetu  Šančine – Srpski Stounhendž upoznaćete se sa praistorijskom kulturom iz doba eneolita na području Cera. Lokalitet Šančina, praistorijsko utvrđenje na području sela Desić, prvi put je sondiran 1967. godine, kada je arheolog Narodnog muzeja Šabac, Milivoje Vasiljević, započeo istraživanja. Sa temeljnim iskopavanjima nastavilo se 2017. godine, pod rukovodstvom Momira Cerovića, arheologa i muzejskog savetnika šabačkog Muzeja.

Šančine u Desiću, najverovatnije, nije služilo za svakodnevni život, već pre moglo imati neki kultni karakter,a ne isključuje se ni varijanta solarne opservatorije, kako su objašnjene slične rondele po Evropi.Važno je napomenuti da je naš Stounhendž stariji od Engleskog više od 1500 godina, kao i da potiče iz vremena ranog eneolita (bakarnog doba) koje je trajalo od 4300-4000. godine pre nove ere.

Izvor: Momir Cerović, arheolog i muzejski savetnik Narodnog muzeja Šabac

Foto: Momir Cerović

 


RIMSKA I VIZANTIJSKA VOJNA UTVRĐENJA

 

TROJANOV GRAD

Rimsko utvrđenje iz kasnog III v.n.e... Trojanov grad, kao vojno utvrđenje, zbog svog odličnog geostrateškog položaja, pretpostavlja se da je imalo vizuelnu komunikaciju sa rimskim utvrđenjem Žrnov na Avali.  Za ovaj grad je vezano i više legendi o mitskom caru Trojanu.

 

KOSANIN GRAD

Rimsko utvrđenje, iz IV veka i jedno od  fortifikacionih utvrđenja bilo je osmatračnica. Do Kosaninog i Trojanovog grada može se doći Rimskim putem.

 

KONJUŠA

Arheološki lokalitet Konjuša, datira u epohu rane vizantije odnosno u V – VI v.n.e.

Ranovizantijsko utvrđenje Konjuša je proglašeno za Spomenik kulture od izuzetnog značaja 1975. godine.

 


SREDNJEVEKOVNI MANASTIRI I CRKVE 

 

MANASTIR RADOVAŠNICA

Potiče iz XIII veka, smatra se da je manastir bio zadužbina kralja Dragutina.Bio je posvećen svetim arhangelima Mihailu i Gavrilu, građen je u Raškom stilu od lomljenog kamena i pokriven šindrom.

1941. godine  Nemci su minirali i porušili manastir, 1988. godine  20 metara dalje  podignuta je nova crkva posvećena Pokrovu presvete Bogorodice.

2013.  godine je završena nova crkva, na starim temeljima, posvećena Sv. Arhangelima Mihailu i Gavrilu.

Manastir  Radovašnica je 1992. godine  proglašen spomenikom kulture i stavljen pod zaštitu države.

 

MANASTIR PETKOVICA

Manastir po predanju vezuju za kralja Dragutina, a prema istraživanjima on datira iz druge polovine XIII veka.U toku XVI i  XVII veka u manastiru je radila prepisivačka škola, a 1718. godine ovde se nalazila i škola za monahe.

Manastir Petkovica proglašen je za Spomenik kulture od izuzetnog značaja 2006. godine.

 

MANASTIR ČOKEŠINA

Posvećen je rođenju  Presvete Bogorodice.Po predanju manastir je prvobitno bio zadužbina Miloša Obilića, on je počeo da ga gradi pred Kosovski boj 1389. godine. Manastir je dovršen u XV veku, po zapovesti vojvode Bogdana Čokeša.

U blizini manastira se 16.04.1804.godine odigrao i boj na Čokešini, koji je i čuveni nemački istoričar Leopold Ranke u svom delu „Srpska Revolucija“ nazvao „Srpskim Termopilima“ a braću Nediće „ Srpskim Leonidima“.

 

CRKVA U KRIVAJI

Nema pouzdanih podataka kada je crkva Preobraženja osnovana i ko je njen ktitor.Pominje se 1500. godine. Građena je u srpsko - vizantijskom stilu u kome su građene crkve iz vremena kralja Milutina.

Za vreme Prvog svetskog rata pri ovoj crkvi je bilo prihvatilište za ranjenike sa Cera. Ovde im je ukazivana prva pomoć, a odatle su odlazili dalje u veliku bolnicu u Valjevo. U blizini crkve nalazi se groblje na kojem su sahranjeni srpski i austrougarski vojnici poginuli u Cerskoj bici.

 


MEMORIJALNA MESTA

 

SPOMEN KOMPLEKS CERSKA BITKA U TEKERIŠU

U sećanje na cerske junake i legendarnu Cersku bitku 1928. godine u selu Tekerišu , podignut je monumentalan Spomenik sa Spomen kosturnicom posvećen cerskim junacima. 

Spomenik je napravljen od cerskog granita, na vrhu spomenika je orao koji u kljunu drži lovorov venac, simbol moći i pobede. Reči na Spomeniku „Vaša dela su besmrtna“ opisuju zahvalnost i ponos srpskog naroda prema cerskim junacima i srpskim ratnicima.

Spomenik sa kosturnicom je proglašen za Spomenik kulture od izuzetnog značaja 1979. godine.

 

SPOMEN KAPELA U MAČVANSKOM PRNJAVORU

'Ćele kula zapadne Srbije' podignuta je 1922. godine u znak sećanja na zločine koje je počinila austrougarska vojska u Prnjavoru 18. avgusta 1914 godine i izginule ratnike u periodu od 1912 - 1918. godine.

U kosturnici ispod kapele sahranjeni su posmrtni ostaci 387 palih ratnika i žrtava austrougarske vojske.

Zbog ogromnih žrtava i junačkog otpora neprijatelju, Prnjavor je 9. juna 1934. godine, odlikovan za hrabrost Ordenom Karađorđeve zvezde sa mačevima - četvrtog reda.

 

ZNAMENITO MESTO TEKERIŠ

 

Selo Tekeriš udaljeno je 35 km od Šapca i 25 km od Loznice. Poznato je po čuvenoj Cerskoj bici i stradanjima koje je preživelo za vreme Prvog svetskog rata. U njemu se nalazi Spomen-kompleks posvećen palim srpskim junacima u Cerskoj bici. Selo Tekeriš je prvo selo u Srbiji koje je dobilo vodovod, davne 1929. godine.

Zakonom o zaštiti prirode, 1978. godine zaštićena je okolina Spomen kosturnice u Tekerišu. Tekeriš je proglašen za znamenito mesto 2001. godine.

Dodatne informacije